Egzama (Dermatit) Nedir? Belirtileri ve Tedavi Yöntemleri

Egzama, tıpta dermatit olarak da adlandırılan; ciltte kızarıklık, kuruluk, kaşıntı, pullanma ve bazen sızıntılı yaralar ile kendini gösteren yaygın bir cilt hastalığı grubudur. Egzama, tek bir hastalık değil; farklı nedenlerle ortaya çıkan benzer görünümlü cilt rahatsızlıklarının genel adıdır.

  • Genetik yatkınlık, çevresel etkenler, bağışıklık sistemi tepkileri ve cilt bariyerindeki zayıflık egzamanın başlıca nedenleri arasındadır.
  • Egzama kronik seyirli bir hastalıktır, ancak doğru tanı, uygun tedavi ve düzenli cilt bakımı ile kontrol altına alınabilir.

Egzamanın birçok alt tipi bulunur; en sık görülenleri atopik dermatit, kontakt dermatit ve seboreik dermatittir.


 

1. Atopik Dermatit (Atopik Egzama)

Atopik dermatit, en yaygın egzama türüdür. Genellikle bebeklik döneminde başlar, ancak çocukluk ve yetişkinlikte de devam edebilir. Genetik yatkınlıkla ilişkilidir ve halk arasında “alerjik bünye” olarak bilinen atopi durumuyla birlikte görülebilir. Atopik dermatit, genellikle dirsek içi, diz arkası, boyun ve yüz bölgelerinde tekrarlayan, kaşıntılı ve kuru cilt lezyonları ile kendini gösterir.

  • Tedavi:En önemli adım cilt bariyerini güçlendirmektir. Parfüm içermeyen yoğun nemlendiriciler her gün, özellikle duş sonrası ilk 5 dakika içinde uygulanmalıdır.
  • Ilık suyla kısa süreli duş alınmalı, sabun yerine pH dengeli, atopik ciltlere özel temizleyiciler tercih edilmelidir.
  • Pamuklu giysiler kullanılmalı, yünlü ve sentetik kumaşlardan kaçınılmalıdır.
  • Alevlenme dönemlerinde kortizonlu kremler veya kalsinörin inhibitörleri (takrolimus, pimekrolimus) ile tedavi uygulanabilir.
  • Enfeksiyon geliştiğinde dermatolog kontrolünde antibiyotik veya antiseptik tedavi gerekebilir. Dirençli olgularda fototerapi (ışık tedavisi) veya sistemik ilaçlar kullanılabilir.

 

2. Kontakt Dermatit (Temas Egzaması)

Kontakt dermatit, cildin temas ettiği bir maddeye karşı gösterdiği irritan (tahriş edici) veya alerjik reaksiyon sonucu gelişir. Ciltte kızarıklık, kabarcık, kaşıntı ve su dolu lezyonlar şeklinde kendini gösterir. Başlıca iki türü vardır:

  • a) İrritan Kontakt Dermatit: Sabun, deterjan, temizlik ürünleri, dezenfektanlar, kozmetik maddeler gibi tahriş edici maddelerle temas sonucu gelişir. En sık ellerde görülür. Tedavi:İrritan maddeyle teması kesmek, cilt bariyerini onarmak için nemlendirici kremler ve gerektiğinde kortizonlu kremler kullanmak esastır.
  • b) Alerjik Kontakt Dermatit: Cilt, temas ettiği maddeye karşı bağışıklık sistemi aracılığıyla alerjik tepki geliştirir. Tanıda yama testi (patch test) uygulanabilir. Tedavi:Alerjen maddeden tamamen uzak durmak gerekir. Gerekirse topikal veya sistemik kortizon tedavisi eklenir.

 

3. Seboreik Dermatit

Seboreik dermatit, özellikle saçlı deri, kaş, burun kenarı, kulak arkası ve göğüs bölgesinde görülen yağlı pullanma, kızarıklık ve kepeklenme ile karakterizedir. Soğuk hava, stres ve hormonal değişiklikler hastalığı tetikleyebilir. Hafif formu “kepek” olarak bilinir.

  • Oluşumu:Yağ bezlerinin fazla çalışması, Malassezia mantarının artışı ve bağışıklık sistemi dengesizliği rol oynar.
  • Tedavi:Antifungal şampuanlar ve kremler, kısa süreli kortizonlu veya immünmodülatör topikal ürünler kullanılır. Şiddetli vakalarda ağızdan ilaç tedavileri uygulanabilir.

 

Diğer Egzama Türleri

  • Nummuler egzama:Yuvarlak, madeni para şeklinde kızarık ve pullu lezyonlarla seyreder.
  • Dishidrotik egzama:El ve ayak parmaklarında küçük, kaşıntılı, su dolu kabarcıklarla karakterizedir.
  • Staz dermatiti:Bacaklardaki damar yetmezliği sonucu gelişir; kahverengi renk değişimi, ödem ve yaralarla seyreder.
  • Asteatotik egzama:Yaşlılarda ve kış aylarında görülen aşırı cilt kuruluğu ve kaşıntı ile karakterizedir.

 

Egzama Tedavisinde Başarı İçin Öneriler

  • Cildi her gün nazikçe temizleyin ve nemlendirin.
  • Sıcak suyla duş almaktan kaçının, ılık su tercih edin.
  • Parfümlü, alkollü ürünlerden uzak durun.
  • Kaşıntı olduğunda cildi tahriş etmekten kaçının.
  • Güneş, stres ve alerjenleri tetikleyici faktörler olarak göz önünde bulundurun.
  • Dermatoloğunuzun önerdiği ilaçları düzenli kullanın.

Egzama tedavisi, her hastada nedenine ve tipine göre planlanmalıdır. Doğru tanı, uygun medikal tedavi ve düzenli cilt bakımı ile egzama kontrol altına alınabilir. Dermatoloji uzmanınız tarafından oluşturulan kişisel bakım planı, cilt bariyerinizi güçlendirir, kaşıntıyı azaltır ve yaşam kalitenizi artırır.