Mantar Hastalıkları Nedir? Belirtileri, Nedenleri ve Tedavi Yöntemleri

Mantar hastalıkları, cilt, tırnak veya saç gibi keratinize dokularda mantarların çoğalması sonucu ortaya çıkan enfeksiyonlardır. Günümüzde en sık karşılaşılan mantar enfeksiyonları dermatofit enfeksiyonlarıdır . Bu enfeksiyonlar, tutundukları bölgeye göre farklı isimlerle anılır ve bulundukları yere göre değişen görünümler sergilerler.

  • Örneğin; gövde ve kasık bölgesinde kırmızı, pullu, kaşıntılı ve yuvarlak plaklar, ayak parmak aralarında beyaz, nemli lezyonlar ya da ayak tabanında su dolu kabarcıklar şeklinde görülebilir.
  • El ve ayak tabanında kuru, beyaz döküntülerle seyreden türleri ise egzama ile karıştırılabilir.

 

Mantar Hastalıkları Nasıl Bulaşır?

Mantar hastalıkları oldukça bulaşıcıdır. Özellikle nemli ve sıcak ortamlar, mantar sporlarının uzun süre canlı kalmasına neden olur. Bu nedenle hastalık genellikle aşağıdaki yollarla bulaşır:

  • Banyo, sauna, spor salonu, yüzme havuzu ve soyunma odası gibi ortak alanlar
  • Ortak kullanılan ayakkabı, terlik, mat, havlu, tarak, tırnak makası, jilet veya kıyafetler
  • Evcil hayvanlardan (özellikle kedi, köpek, tavşan, sığır gibi) insana geçiş

Bağışıklık sisteminin zayıf olması, diyabet, uzun süreli antibiyotik veya kortizon kullanımı, mantar enfeksiyonlarına yatkınlığı artıran önemli risk faktörleridir.


 

Mantar Hastalıklarının Türleri

En sık görülen mantar enfeksiyonu türleri şunlardır:

  1. Dermatofit Enfeksiyonları : Cilt, saç veya tırnakları etkileyen mantarlardır.
    • Tinea pedis ( Ayak mantarı ): Parmak aralarında kaşıntı, beyaz nemli plaklar veya döküntüler şeklinde görülür.
    • Tinea corporis ( Vücut mantarı ): Gövde ve kasık bölgesinde kızarık, halkasal döküntülerle seyreder.
    • Tinea capitis ( Saçlı deri mantarı ): Saç dökülmesi, kepeklenme ve pullanma ile kendini gösterir.
    • Tinea unguium ( Tırnak mantarı ): Tırnakta kalınlaşma, sararma ve kırılma ile karakterizedir.
  2. Kandidal Enfeksiyonlar (Candida) : Özellikle nemli, kapalı ve sıcak bölgelerde enfeksiyona yol açar.
    • Deri kandidiazisi:Koltuk altı, kasık, meme altı gibi bölgelerde kızarık, nemli ve soyulan plaklar oluşur.
    • Paronişi:Tırnak çevresinde şişlik ve ağrı ile seyreder.
    • Orofaringeal kandidiyazis:Ağız içinde beyaz plaklar (“pamukçuk”) şeklinde görülür.
    • Vulvovajinal kandidiyazis:Kadınlarda genital bölgede kaşıntı, kızarıklık ve akıntı oluşturur.
  3. Pityriazis Versikolor (Samyeli Mantarı): Malassezia türü mantarların neden olduğu yüzeysel bir enfeksiyondur. Göğüs, sırt ve omuz bölgelerinde açık veya koyu renkli lekeler oluşturur.

 

Mantar Hastalıklarında Tanı Nasıl Konur?

Mantar hastalıklarının tanısı çoğunlukla dermatolojik muayene ile konulur. Ancak kesin tanı için bazı yardımcı yöntemler kullanılabilir:

  • Wood lambası muayenesi:Mantarın neden olduğu renk değişikliklerini ortaya çıkarır.
  • Dermoskopi:Lezyonların yapısını ayrıntılı şekilde incelemeyi sağlar.
  • KOH incelemesi:Lezyonun kenarından alınan kazıntı mikroskop altında değerlendirilir.
  • Mantar kültürü:Gerekli durumlarda mantarın türü laboratuvar ortamında belirlenir.

 

Mantar Hastalıklarında Tedavi Yöntemleri

Tedavi, enfeksiyonun türüne, yerine ve yaygınlığına göre değişir.

  • Lokal tedavi:Hafif enfeksiyonlarda antifungal krem, sprey, şampuan veya tırnak cilaları kullanılır.
  • Sistemik tedavi:Geniş yayılım gösteren veya tırnak-skalp tutulumlu enfeksiyonlarda ağızdan alınan antifungal ilaçlar tercih edilir.

Tedavi süresince ve sonrasında dikkat edilmesi gerekenler :

  • Cilt nemli bırakılmamalıdır.
  • Dar ve sentetik kıyafetlerden kaçınılmalı, pamuklu iç çamaşır ve çoraplar tercih edilmelidir.
  • Kişisel eşyalar (havlu, tarak, ayakkabı, terlik vb.) paylaşılmamalıdır.
  • Spor salonu ve havuz gibi ortamlarda kişisel hijyene dikkat edilmelidir.

Mantar hastalıkları, doğru tedavi ve hijyen önlemleriyle tamamen kontrol altına alınabilen deri enfeksiyonlarıdır. Erken tanı ve uygun tedaviyle enfeksiyonun yayılması önlenebilir.